در صورتي كه كاربر خواهان جستجوي پيشرفته بوده و تسلط به مفاهيم بازيابي اطلاعات را داشته باشد و بخواهد بصورت دقيق‌تر به جستجوي اطلاعات بپردازد، مي‌تواند از ساير گزينه‌هاي بازيابي نظير اصطلاحنامه يا جستجوي پيشرفته استفاده نمايد.

در قسمت جستجوي آزاد، كاربر بايستي عبارت جستجوي خود را در جعبه جستجو وارد كرده و بر روي دكمه جستجو كليك نمايد تا قوانين و مقررات مرتبط بازيابي شوند.

تشريح امكانات بخش بازيابي قوانين و مقررات در بخش جداگانه‌اي بررسي خواهد شد.

1.2 جستجوي پيشرفته

جستجوي پيشرفته شامل امكاناتي به شرح ذيل است:

1.2.1 بخش عبارت جستجو

اين بخش از سه قسمت تشكيل شده است: بخش اول جستجو در عنوان، بخش دوم جستجو در متن و عنوان قوانين و بخش سوم جستجو در موضوعات.

كاربر اين امكان را بدست مي‌آورد تا بصورت تركيبي، بر روي محتواي عنوان، متن و موضوعات قوانين و مقررات، عبارت جستجوي مورد نظر خود را تهيه و در سيستم جستجو كند.

بطور مثال: قوانين و مقرراتي كه در عنوان آنها كلمه ماليات و در متن آنها كلمه ناشران آمده باشد و يكي از موضوعات آن قانون هم ماليات بر درآمد باشد به صورت فوق بازيابي خواهند شد.

به همين صورت كاربر مي‌تواند با استفاده از سه مولفه فوق، هر تركيبي را براي بازيابي موضوعات مورد نظر تهيه نموده و قوانين مرتبط با آن را بازيابي نمايد.

در كنار هر فيلد اعم از عنوان، متن و موضوعات، يك ليست بازشو وجود دارد كه براي كاربر امكان انتخاب عملگرهاي منطقي را فراهم مي‌نمايد.

انتخاب‌هايي كه در اين ليست باز شو وجو دارد عبارتند از:

همه كلمات مشابه شكلي:

در اين حالت سيستم بين كلمات موجود در جعبه جستجو از اپراتور "و" يا "AND" استفاده نموده و ضمنا كلمات مشابه را نيز تاثير خواهد داد. به طور مثال در عبارت زير

سيستم بين كلمات "فرار" و "مالي" از اپراتور "و" استفاده نموده و ضمنا به جاي فرار، همه كلماتي كه جزئي از آن نيز فرار باشد و به جاي مالي، همه كلماتي كه جزئي از آن نيز مالي باشد (مثل ماليات، مالياتي و ...) در نظر خواهد گرفت.

همه كلمات:

در اين حالت سيستم بين كلمات موجود در جعبه جستجو از اپراتور "و" يا "AND" استفاده مي‌نمايد، اما مانند قبل كلمات مشابه را تاثير نخواهد داد. در اين حالت تمام كلمات موجود در جعبه جستجو بايد در محتواي مورد جستجو وجود داشته باشد تا بازيابي شود.

هر يك از كلمات:

در اين حالت سيستم بين كلمات موجود در جعبه جستجو از اپراتور "يا" يا "OR" استفاده مي‌نمايد و كلمات مشابه را تاثير نخواهد داد.

بصورت عبارت:

در اين حالت سيستم عين عبارتي كه در جعبه جستجو وارد شده را جستجو مي‌نمايد. به عبارت ديگر، انتخاب اين گزينه باعث مي‌شود كه در نتيجه‌ي جستجو صرفاً عباراتي بازيابي شوند كه عين عبارت داخل جعبه جستجو را شامل باشند.

1.2.2 جستجو در بازه زماني

در صورتي كه كاربر بخواهد نتايج جستجوي خود را در بازه زماني مشخصي محدود نمايد، مي‌تواند اقدام به تعيين بازه زماني براي تاريخ تصويب قوانين و مقررات بازيابي شده نمايد. در غير اينصورت سيستم جستجوي خود را در كل پايگاه قوانين و مقررات انجام خواهد داد.

در مثال فوق، همه نتايج جستجو، در بازه زماني سال 1360 محدود خواهد شد.

1.2.3 شماره تصويب يا نظريه

در صورتيكه شماره تصويب‌نامه يا نظريه در شناسنامه درج شده باشد، با وارد نمودن آن در اين قسمت مي‌توان اقدام به بازيابي آن نمود.

1.2.4 انتخاب مرجع تصويب

درصورتيكه كاربر مايل به جستجوي قوانين و مقررات در حيطه يك مرجع تصويب يا تائيد معين باشد، مي‌تواند با انتخاب مرجع يا مرجع مورد نظر اقدام به بازيابي مصوبات همان مراجع نمايد.

1.3 تنظيمات جستجو

مرتب‌سازي بر اساس: اين گزينه، كاربر را قادر مي‌سازد تا مرتب‌سازي نتايج جستجو را بر اساس تاريخ قديم به جديد يا جديد به قديم تنظيم نمايد.

2 مرور عناوين بازيابي شده

كاربر پس از صدور فرمان جستجو (جستجوي آزاد يا پيشرفته)، نتايج جستجو در صفحه جستجوي نتايج مشاهده مي‌شود. با كليك روي هر يك از سربرگه‌ها "قوانين و مصوبات"، "آراء و نظريات"، عناوين بازيابي شده ذيل هر يك نمايش داده مي‌شود. همچنين عدد سمت راست هر يك از اين چهار سربرگه نشانگر تعداد موارد بازيابي شده در هر يك از آنها است. در صورتيكه اين عدد صفر باشد، در آن گروه موردي بازيابي نشده است،‌ بنابراين كليك روي آن سربرگه نتيجه‌اي ندارد.

نتايج بازيابي شده ذيل هر برگه و مطابق شكل بالا نمايش داده مي‌شود. در هر رديف عنوان قانون يا مصوبه و موادي از آن كه با عبارت جستجو مرتبط بوده است نمايش داده مي‌شود. براي نمايش نظريات و آراء بازيابي شده بايد بر روي برگه آن كليك شود. كاربر پس از مرور عناوين بازيابي شده، با كليك روي عنوان مورد نظر، به بخش نمايش كامل قوانين و مقررات منتخب انتقال مي‌يابد.

در صورتيكه تعداد نتايج بازيابي شده، بيشتر از تعدادي باشد كه كاربر در بخش تنظيمات جستجو معين كرده باشد (مثلا 20 عنوان در هر صفحه)، سيستم نتايج بازيابي شده را صفحه‌بندي نموده و امكان مشاهده صفحات مختلف را (مطابق شكل) به كاربر خواهد داد.

3 نمايش قوانين و مقررات منتخب

صفحه نمايش كامل قوانين و مقررات انتخاب شده شامل دو پانل سمت راست و چپ است. اين طراحي براي كاربر سهولت زيادي در مرور قانون ايجاد مي‌نمايد.

3.1 بخش فهرست (قسمت سمت راست)

يكي از امكانات منحصربفرد اين سيستم، تقطيع قوانين به اجزاء آن مي‌باشد. با جزء به جزء نمودن قوانين، اين امكان فراهم مي‌شود كه قانون بصورت درختي و بدون محدوديت در تعداد سطوح، نمايش داده شود. اين امكان در بسياري از موارد، به خصوص قوانين مفصل، كمك شايان توجهي در مرور قانون و تسلط ذهن كاربر بر ساختار قانون خواهد نمود. در اين مثال كاربر با كليك روي قسمتها مي‌تواند ضمن مشاهده مواد يا اجزاء ذيل قسمت باز شده با كليك روي هر جزء، نسبت به مشاهده محتواي جزء انتخاب شده در بخش مشروح (قسمت سمت چپ) اقدام نمايد.

3.2 بخش مشروح (قسمت سمت چپ)

پس از مرور قانون و انتخاب جزء توسط كاربر، متن متعلق به جزء انتخاب شده در اين قسمت نمايش داده مي‌شود. در اين مثال با انتخاب ماده 90 قانون آئين دادرسي مدني سال 1318، متن نمايش شده در اين قسمت مطابق شكل خواهد بود

در صورتيكه ماده يا جزء‌ جاري توسط قانون ديگري صريحا نسخ شده باشد، جزء منسوخه مانند مثال بالا با علامت مهر منسوخ نمايش داده مي‌شود.

3.2.1 مسير سلسله مراتبي (Path) قانون

اين مسير مشخص كننده جايگاه ماده در قانون مرتبط است. در مثال بالا معين شده است كه ماده 90 قانون آئين دادرسي مدني سال 1318 در "مبحث اول" از "فصل سوم _ در جريان دادخواست تا جلسه دادرسي" از "باب سوم _ در دادرسي نخستين" است.

عبارات داخل پرانتز وضعيت بخشي را مشخص مي‌سازد كه مقابل آن بخش آمده است، بنابراين از مثال فوق مشخص مي‌شود كه قانون آئين دادرسي مدني 1318 داراي اصلاحيه، الحاقيه، مرتبط، ناسخ و نظريه اداره كل حقوقي است. علاوه بر آن، ماده 90 نيز مستقلا داراي اصلاحيه، الحاقيه، جايگزين و مرتبط است.

كاربر مي‌تواند با كليك روي هر بخش از مسير، قانون جاري را از آن قسمت مشاهده كند. در مثال بالا، در صورتيكه كاربر روي باب سوم در مسير قانون كليك كند، عناوين مباحث ذيل آن مشاهده مي‌گردد.

3.2.2 ثبت نظر

در صورتيكه اساتيد محترم، كارشناسان و همه كاربراني كه از سيستم به نحوي استفاده نموده و در مورد بخشي از محتوا نظري داشته باشند و يا مايل به گزارش اشكالي هستند مي‌توانند از گزينه "ثبت نظر" استفاده نموده و نظر خود را در مورد همان قسمتي از محتوا كه در آن بخش ثبت نظر فراخواني شده، ارسال نمايند.

3.2.3 متن كامل

كاربر روي هر ماده يا جزء ديگري از قانون كه قرار داشته باشد، مي‌تواند متن كامل قوانين و مقررات را بصورت يك‌جا براي مشاهده داشته باشد

3.2.4 متن بخش جاري

اين آيتم، امكاني را براي كاربر فراهم مي‌سازد تا در هر جايي از مسير قانون كه قرار داريم، بتوانيم محتواي ذيل آن را مشاهده كنيم. به عنوان مثال: اگر كاربر روي قانون باشد و روي "متن بخش جاري" را كليك كند، محتواي كل قانون ديده مي‌شود و اگر كاربر روي باب سوم باشد و روي "متن بخش جاري" را كليك كند، محتواي كل فصول و مواد ذيل باب سوم ديده مي‌شود.

3.2.5 اطلاعات شناسنامه‌اي

آيكون اطلاعات شناسنامه‌اي، اطلاعات مربوط به تعداد مواد، تاريخ تصويب قانون، مرجع تصويب، تاريخ لازم الاجرا و .... را در مورد قانون بيان مي‌كند.

3.2.6 نامه‌هاي پيوست

آيكون نامه‌هاي پيوست، متن نامه‌هاي ابلاغ قانون، كه از محتواي قانون مجزا شده و بصورت جداگانه ذخيره مي‌شود را نمايش مي‌دهد. اين آيكون دو حالت نمايش / عدم نمايش دارد كه با كليك روي آن تغيير وضعيت مي‌دهد.

3.2.7 قوانين و مقررات مرتبط

همانطور كه در مثال بخش "مسير سلسله مراتبي قانون" مشاهده شد، ماده 90 قانون آئين دادرسي مدني داراي اصلاحيه و .... مي‌باشد. در بخش روابط صريح، تمام قوانين يا اجزاء آنها كه بر روي ماده 90 (در اين مثال) تاثير گذاشته‌اند يا اين ماده بر روي اجزاء ديگري تاثير گذاشته است، نمايش داده شده و كاربر مي‌تواند با كليك روي هر عنوان، محتواي آنرا بازيابي نمايد.

4 سرعنوان موضوعي (اصطلاحنامه)

با كليك روي منوي اصطلاحنامه، وارد بخش جستجو در سرعنوان موضوعي مي‌شويم. براي تمامي موضوعاتي كه در محتواي قوانين و مقررات كشور وجود دارد اقدام به تهيه موضوع شده و عناوين موضوعات مرتبط، بصورت درختي و با رابطه اعم و اخص در ساختار خود جاي گرفته‌اند. جستجوي در موضوعات به كاربر كمك مي‌كند تا قبل از اينكه اقدام به جستجوي آزاد در محتواي قوانين نمايد، بتواند در موضوعات جستجو كرده و موضوعات اعم و اخص موضوع مورد نظر خود را مشاهده نموده و از اين طريق عبارت جستجوي خود را دقيق‌تر بيان نمايد تا قوانين و مقررات مورد درخواست، بطور جامع و مانع بازيابي شوند.

اين بخش شامل دو قسمت جستجوي موضوعات (سمت راست) و مشاهده درخت موضوعات مرتبط با موضوع انتخاب شده (سمت چپ) است.

4.1 جستجوي موضوعات (سمت راست)

در بالاي اين قسمت يك جعبه جستجو و ليست بازشو براي انتخاب شيوه جستجو در موضوعات وجود دارد.

ليست بازشو شامل چهار انتخاب به شرح ذيل است:

هر يك از كلمات : اين حالت ارتباط منطقي "يا" ("OR") را بين كلمات برقرار مي‌كند. بنابراين هر عبارتي كه شامل هر يك از كلمات جعبه جستجو باشد، در نتيجه جستجو بازيابي خواهد شد.

همه كلمات: اين حالت ارتباط منطقي "و" ("َAND") را بين كلمات برقرار مي‌كند. بنابراين بايد همه كلمات داخل جعبه جستجو، در يك عبارت باشد تا آن عبارت بازيابي شود.

بصورت عبارت: انتخاب اين گزينه باعث مي‌شود كه در نتيجه‌ي جستجو صرفاً عباراتي بازيابي شوند كه عين عبارت داخل جعبه جستجو را شامل باشند.

همه كلمات مشابه شكلي: عملكرد اين گزينه همانند "و" ("َAND") است، با اين تفاوت كه اگر كلمه‌اي نيمه باشد، كلمات بصورت كامل نيز بازيابي مي‌شوند. مثلا اگر عبارت "انتخاب رياست جمهوري" جستجو شود، "انتخابات رياست جمهوري" نيز بازيابي مي‌شود. اين گزينه نتايج بيشتري نسبت به ساير گزينه‌ها را فرا روي كاربر قرار مي‌دهد و با توجه به تشابهات شكلي فروان اين گزينه به عنوان پيش فرض انتخاب شده است.

پس از جستجو، عناوين موضوعات مرتبط با عبارت جستجو در ليست ذيل آن نمايش داده مي‌شوند.

در اين ليست عناوين بازيابي شده با كليك روي هر يك از موضوعات، ساختار سلسله مراتبي آن موضوع در قسمت سمت چپ صفحه نمايش داده شده و جايگاه آن موضوع در سرعنوان موضوعي مشخص مي‌شود.

4.2 نمايش سلسله مراتبي موضوعات

در اين بخش، موضوعات با رابطه سلسله مراتبي به يكديگر مرتبط شده‌اند، در مثال بالا، در صورتيكه "شركت با مسئوليت محدود - مديران" از عناوين بازيابي شده سمت راست انتخاب شود، درخت عناوين مرتبط با آن در اين قسمت مشاهده خواهد شد.

با كليك روي علامت مثبت كنار هر عبارت، موضوعات زير‌مجموعه آن بازيابي شده و همچنين در مربع واژه‌هاي مرتبط، چنانچه موضوعاتي بصورت مترادف يا تعريف يا مرتبط وجود داشته باشد نمايش داده مي‌شود.

در كنار هر موضوع يك مربع انتخاب وجود دارد، كاربر مي‌تواند پس از جستجوهاي متعدد و پيمايش درخت‌هاي موضوعي سرعنوان، يك يا چند موضوع را انتخاب نموده و بصورت يكجا توسط آيكون جستجو (كه در حاشيه سمت چپ صفحه وجود دارد)، مواد قوانين و مقررات متصل به آن موضوعات را بازيابي نمايد.

5 درختواره قوانين

علاوه بر امكان جستجوي در پايگاه اطلاعات قوانين و مقررات كشور و امكان استفاده از اصطلاحنامه، شيوه ديگري براي دستيابي به قوانين طراحي شده است. در اين بخش، كل قوانين و مقررات در قالب 44 مجموعه موضوعي تفكيك شده است كه ذيل هر مجموعه به قسمتهاي ديگري با عنوان "بخش"، "فصل"، "مبحث" و "گفتار" تقسيم شده است.

اين شيوه بازيابي قوانين براي كساني كه تسلط كمتري به جستجو و استفاده از اصطلاحنامه دارند، مفيد به نظر مي‌رسد.

در اين بخش تلاش شده تا تمام قوانين و مقررات مرتبط با موضوع مجموعه قوانين انتخاب شده كنار يكديگر قرار گرفته و در اختيار كاربر قرار گيرد. اين قسمت نيز شامل بخش جستجو در واژه‌هاي درخت‌واره (سمت راست) و مشاهده قوانين و مقررات بازيابي شده (سمت چپ) مي‌باشد.

5.1 پيمايش درخت‌واره

در اين بخش سعي بر آن شده است تا مجموعه قوانين و مقررات در 44 مجموعه درخت‌واره‌اي موضوعي تفكيك شده و ذيل هر مجموعه كاربر با پيمايش درخت‌واره تهيه شده بر اساس موضوع مورد نظر خود به لايه‌هاي پائين‌تر رفته و پس از انتخاب موضوع با كليك روي بخش، فصل يا مبحث انتخاب شده، مجموعه قوانين، مقررات، آراء و نظريات مرتبط با آن را در كنار هم بازيابي نمايد.

بطور مثال: كاربر براي يافتن مقررات مرتبط با آزادي احزاب و جمعيت‌ها، مجموعه قوانين اساسي را انتخاب نموده و با پيمايش درخت مطابق شكل به مطلب مورد نظر مي‌رسد و با انتخاب آن قوانين و مقررات مرتبط با موضوع در كنار هم بازيابي مي‌گردد.

پس از انتخاب گفتار يازدهم: آزادي احزاب، جمعيت‌ها و انجمن‌ها و با كليك روي آن، كل مواد متصل به آن موضوع بازيابي مي‌گردد.

با كليك روي هر يك سربرگه‌ها، موارد مربوطه نمايش داده مي‌شود. عدد كنار هر سربرگه تعداد قوانين و مقررات بازيابي شده را نمايش مي‌دهد.

انتخاب يك بخش منجر به بازيابي قوانين و مقرراتي كه ذيل همه فصول و مباحث و گفتارها، خواهد شد. مسلما هر قدر كاربر انتخاب خود را محدودتر نموده و لايه‌هاي پائين‌تر مانند "مبحث" را انتخاب نمايد، عناوين قوانين و مقررات بازيابي شده كمتر و دقيق‌تر خواهد بود.